NEWSLETTER

Προσθέστε εδώ το e-mail σας για να σας έχουμε πάντα ενήμερους






Κάπνισμα και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Το κάπνισμα αποτελεί την κύρια αιτία για την εμφάνιση της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), τόσο στους άνδρες, όσο και στις γυναίκες. Οι καπνιστές αντιμετωπίζουν έξι φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν ΧΑΠ, μια απειλητική για τη ζωή πάθηση των πνευμόνων που προοδευτικά μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο.  Συγκεκριμένα, η ΧΑΠ αποτελεί όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις χρόνιες ασθένειες των πνευμόνων οι οποίες προκαλούν ελάττωση της εκπνευστικής ροής τους. Είναι μία πάθηση η οποία δεν είναι πλήρως αναστρέψιμη. Τα πιο κοινά συμπτώματα της ΧΑΠ είναι η δύσπνοια, το αίσθημα «ανάγκης για αέρα», η υπέρμετρη παραγωγή πτυέλων και ο χρόνιος βήχας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Π..Ο.Υ., 210 εκ. άνθρωποι πάσχουν από ΧΑΠ και 3 εκ. πέθαναν από την πάθηση αυτή το 2005, αριθμός που αντιστοιχεί στο 5% των θανάτων παγκοσμίως. Έως το έτος 2030, η ΧΑΠ αναμένεται να αποτελεί την 4η αιτία θανάτου παγκοσμίως. Η ΧΑΠ αποτελεί την 5η αιτία θανάτων και αντιστοιχεί στο 3,9% του συνόλου θανάτων στις χώρες υψηλού εισοδήματος, την 3η αιτία θανάτων (7,6% των θανάτων) στις χώρες μεσαίου εισοδήματος και την 9η αιτία θανάτου (3,1% των θανάτων) στις χώρες χαμηλού εισοδήματος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Π.Ο.Υ., 80 εκ. άνθρωποι πάσχουν από μέτρια έως βαριά ΧΑΠ. Σχεδόν το 90% των θανάτων από ΧΑΠ καταγράφονται στις χώρες μεσαίου ή χαμηλού εισοδήματος

Στην Ελλάδα, περίπου 7.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο (6,4% των θανάτων) εξαιτίας παθήσεων του αναπνευστικού συστηματος. Σύμφωνα με στοιχεία του 2002, το 25% του συνόλου των θανάτων από παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος οφείλεται στην ΧΑΠ. Το 2002 καταγράφηκαν 1.783 θάνατοι από ΧΑΠ, αριθμός που αντιστοιχεί σε 16/100.000 θανάτους. Συγκεκριμένα το 18,7% των θανάτων των γυναικών από παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος αποδίδεται στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Για τους άνδρες το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 30,4% των θανάτων από παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος.

 Οι θάνατοι από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια είναι 10 φορές περισσότεροι στους καπνιστές, απ’ ότι στους μη καπνιστές. Η αυξημένη συχνότητα στους καπνιστές, οφείλεται στις παθοφυσιολογικές διεργασίες που προκαλεί το κάπνισμα στο αναπνευστικό σύστημα. Οι διεργασίες αυτές αφορούν κυρίως αλλαγές στους κεντρικούς και στους περιφερικούς αεραγωγούς, στις κυψελίδες, στα τριχοειδή, στο ανοσολογικό σύστημα. Έχει παρατηρηθεί αύξηση των λευκοκυττάρων, των λεμφοκυττάρων, των ηωσινοφίλων και της ΙgE ανοσοσφαιρίνης. Αποτέλεσμα αυτών των διεργασιών είναι οι καπνιστές να παρουσιάζουν περισσότερες αλλεργικές αντιδράσεις, μειωμένες τιμές των διαφόρων παραμέτρων λειτουργικότητας των πνευμόνων καθώς και ταχύτερο ρυθμό μείωσης του βίαια εκπνεόμενου όγκου αέρα σε ένα λεπτό (FEV1) με την πάροδο της ηλικίας.

Το ενθαρρυντικό στη σοβαρή αυτή υπόθεση είναι ότι η διακοπή της βλαπτικής συνήθειας του καπνίσματος, ακόμη και στην ηλικία των 50 ετών, μπορεί να περιορίσει στο μισό τον κίνδυνο θανάτου. Η νόσος μπορεί να ελεγχθεί πλήρως αν το βασικό της αίτιο, το κάπνισμα μειωθεί ή εξαλειφθεί. Μελέτη 50 ετών στην Βρετανία έδειξε ότι αν οι άνθρωποι κόψουν τη συνήθεια αυτή στην ηλικία των 30 ετών μπορεί να αποτρέψουν σχεδόν κάθε κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Στην ίδια μελέτη αποδείχτηκε ότι η μη διακοπή διπλασιάζει τη θνησιμότητα, στους μεσήλικες και στους ηλικιωμένους.

Στις χώρες ανώτερου και μεσαίου εισοδήματος, το κάπνισμα αποτελεί το μεγαλύτερο παράγονται κινδύνου για ΧΑΠ, ενώ στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, το σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου αποτελεί η έκθεση στην μόλυνση του αέρα εσωτερικών χώρων. Το παθητικό κάπνισμα συνδέεται με αναπνευστικές νόσους και αποτελεί σημαντική αιτία επιδείνωσης για άτομα που πάσχουν από άσθμα, αλλεργίες και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, η οποία μπορεί να οδηγεί σε κοινωνικό και εργασιακό αποκλεισμό.  Το μητρικό κάπνισμα συντελεί στο να ελαττωθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της πνευμονικής λειτουργίας του παιδιού ενώ όταν το ίδιο στην εφηβεία καπνίσει, τότε έχει μεγάλες πιθανότητες να αναπτύξει χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια στην ενήλικη ζωή.

Εκτός από το κάπνισμα (ενεργητικό και παθητικό) άλλοι σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για την ΧΑΠ είναι:
• Η ρύπανση του αέρα εσωτερικών χώρων (η βιομάζα καύσιμης ύλης που χρησιμοποιείται για τη θέρμανση και το μαγείρεμα).
• Η ρύπανση του αέρα εξωτερικών χώρων.
• Η σκόνη και τα χημικά στους επαγγελματικούς χώρους (οι εξατμίσεις, οι ερεθιστικές ουσίες, ο καπνός με έντονη οσμή).

Η ΧΑΠ είναι ένα χρόνιο νόσημα που διαρκεί για αρκετά χρόνια με πολλές ιατρικές επισκέψεις, εισαγωγές στο νοσοκομείο, με ανάγκη για συνεχή φαρμακευτική αγωγή, οξυγονοθεραπεία στο σπίτι, καθώς και χρήση και άλλων αναπνευστικών συσκευών (νεφελοποιητής, αναπνευστήρας).

Η ύπαρξη της νόσου διαπιστώνεται με λειτουργικό έλεγχο της αναπνοής, δηλαδή με σπιρομέτρηση, η οποία μετρά το πόσο βαθιά μπορεί να αναπνεύσει το άτομο και το πόσο γρήγορα μπορεί ο αέρας να μετακινηθεί προς και από τους πνεύμονες. Καθώς η ΧΑΠ εξελίσσεται με αργό ρυθμό, διαγιγνώσκεται  πιο συχνά σε ανθρώπους ηλικίας >40 ετών.

Ενώ η ΧΑΠ, στο παρελθόν αποτελούσε πάθηση πιο συχνή στους άνδρες, εξαιτίας της αύξησης του καπνίσματος στις γυναίκες στις χώρες υψηλού εισοδήματος και του μεγαλύτερου κινδύνου για έκθεση στην μόλυνση του αέρα εσωτερικών χώρων στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, η πάθηση αυτή παρατηρείται πια με την ίδια συχνότητα τόσο στους άνδρες, όσο και στις γυναίκες. Αν δεν ληφθεί άμεση δράση για την μείωση των παραγόντων κινδύνου για ΧΑΠ και ιδιαιτέρως για τη μείωση του καπνίσματος, ο αριθμός των θανάτων από ΧΑΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 30% μέσα στα επόμενα 10 χρόνια.