NEWSLETTER

Προσθέστε εδώ το e-mail σας για να σας έχουμε πάντα ενήμερους






Κοινωνική Φοβία

Τι είναι η κοινωνική φοβία

Η κοινωνική φοβία χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση φοβικού άγχους όταν το άτομο εμπλέκεται σε κοινωνικές συναναστροφές ή αναπτύσσει κοινωνικές συναλλαγές. Το φοβικό άγχος αναπτύσσεται πιο έντονα όταν το άτομο βρίσκεται και συνδιαλέγεται με ανθρώπους τους οποίους αξιολογεί ως σημαντικούς. Η Φοβία είναι κατά βάση ένας φόβος. Όλοι φοβόμαστε διάφορα πράγματα, αυτό όμως δεν αποτελεί εμπόδιο στην καθημερινή μας ζωή. Οι φόβοι αποκαλούνται «φοβίες» μόνο όταν μας εμποδίζουν να κάνουμε πράγματα που σε άλλη περίπτωση θα απολαμβάναμε ή θα κάναμε με ευκολία.

Το άτομο που πάσχει από κοινωνική φοβία αισθάνεται ότι στις κοινωνικές του συναναστροφές αποτελεί το επίκεντρο της προσοχής, ότι οι γύρω του παρατηρούν και σχολιάζουν αρνητικά τα λόγια, τις πράξεις του και γενικά την παρουσία του, γεγονός που του προκαλεί άγχος και ντροπή. Το άτομο ανησυχεί υπερβολικά θεωρώντας ότι γελοιοποιείται μπροστά σε άλλους ανθρώπους και νιώθει πολύ αγχωμένος πριν βρεθεί σε οποιαδήποτε κοινωνική κατάσταση που προκαλεί ανησυχία. Μπορεί να περνούν απ' το μυαλό του, με πολλές λεπτομέρειες, όλα τα ντροπιαστικά πράγματα που θα μπορούσαν να του συμβούν. Τη στιγμή που τελικά βρίσκεται στον ίδιο χώρο μαζί με άλλους ανθρώπους αισθάνεται ακόμα πιο αγχωμένος, και ενδεχομένως αδυνατεί να πει ή να κάνει αυτό που θέλει. Ανησυχεί τόσο πολύ για το αν φαίνεται στους άλλους ανήσυχος, που τελικά πράγματι παρουσιάζεται έτσι. Η ανησυχία που νιώθει είναι ο χειρότερος εχθρός του.

Σύμφωνα με το DSM-IV, η κοινωνική αφορά τον επίμονο και έκδηλο φόβο του ατόμου μιας ή περισσότερων καταστάσεων, οι οποίες είναι είτε κοινωνικές είτε απαιτείται να ενεργήσει μπροστά σε κοινό και στις οποίες εκτίθεται σε άγνωστους ανθρώπους ή σε πιθανό εξονυχιστικό έλεγχο από άλλα άτομα. Το άτομο φοβάται ότι θα ενεργήσει με κάποιο τρόπο που θα το ταπεινώσει ή θα το φέρει σε αμηχανία. Η έκθεση στη φοβική κατάσταση προκαλεί σχεδόν πάντα άγχος το οποίο μπορεί να πάρει τη μορφή μιας κρίσης πανικού* προκαλούμενης και συνδεόμενης με τις καταστάσεις αυτές. Οι φοβικές καταστάσεις αποφεύγονται ή αλλιώς υπομένονται με έντονο άγχος ή ενόχληση. Η αποφυγή, η αγχώδης προσμονή ή ενόχληση που συνδέονται με τις φοβικές καταστάσεις παρεμποδίζουν σημαντικά τις συνήθεις καθημερινές δραστηριότητες του ατόμου, την κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητά του.

* Τα αισθήματα του φόβου και τα σωματικά συμπτώματα μπορούν να οδηγήσουν σε κρίση πανικού. Πρόκειται για μια γρήγορη κορύφωση, που συνήθως διαρκεί μόνο λίγα λεπτά, κατά τη διάρκεια των οποίων οι άνθρωποι αισθάνονται να κατακλύζονται από άγχος, φοβούνται ότι θα χάσουν τον έλεγχο, και ίσως πιστεύουν ότι τρελαίνονται ή πεθαίνουν. Αυτά τα αισθήματα φτάνουν στον αποκορύφωμά τους και μετά από λίγο περνούν, αφήνοντας το άτομο να νιώθει αδύναμο και εξουθενωμένο. Αν και οι κρίσεις αυτές προκαλούν μεγάλη ένταση, τελικά περνούν μόνες τους και δεν μπορούν να βλάψουν σημαντικά τον πάσχοντα.


Η επιδημιολογία της κοινωνικής φοβίας

Το κοινωνικό άγχος και η κοινωνική φοβία είναι συχνές διαταραχές που συνήθως ξεκινούν στην ηλικία  των 11 και 12 χρόνων. Η συχνότητα της κοινωνικής φοβίας στο γενικό πληθυσμό εκτιμάται ότι είναι από 3% έως 13%. Συναντάται τόσο σε άνδρες, όσο και σε γυναίκες. Η δε έναρξη της διαταραχής τοποθετείται συνήθως πριν την ηλικία των 20 ετών.

Τα συμπτώματα της κοινωνικής Φοβίας

• Σκέψεις και συναισθήματα. Το άτομο που πάσχει από κοινωνική φοβία υποφέρει από έντονο άγχος που σχετίζεται με την προσμονή έκθεσης ή την έκθεση σε μια ή περισσότερες κοινωνικές καταστάσεις. Αισθάνεται ότι θα γίνει αντικείμενο εξονυχιστικής παρατήρησης και αρνητικής κριτικής από τον κοινωνικό περίγυρο και ιδιαίτερα από πρόσωπα τα οποία αξιολογεί ως σημαντικά, ενώ πιστεύει ότι θα γελοιοποιηθεί, ότι οι άλλοι θα τον υποτιμήσουν και θα τον προσβάλλουν.

Οι αρνητικές σκέψεις του ατόμου επιφέρουν έντονο άγχος. Τα σωματικά συμπτώματα του άγχους κάνουν το άτομο να σκέφτεται πως οι άλλοι μπορούν να αντιληφθούν τα συμπτώματα αυτά. Οι σκέψεις αυτές έχουν ως συνέπεια την ένταση των συμπτωμάτων του άγχους και της ανησυχίας πως τα συναισθήματά του θα γίνουν αντιληπτά. Το άτομο προκειμένου να μειώσει το φοβικό άγχος που αισθάνεται συνήθως αποφεύγει να έρχεται αντιμέτωπο με τις κοινωνικές καταστάσεις τις οποίες αντιλαμβάνεται ως «απειλητικές». Ως αποτέλεσμα, οι αρχικές του προσδοκίες ενισχύονται και το άτομο οδηγείται σ’ ένα φαύλο κύκλο, όπου η αποφυγή αυξάνει το άγχος του ατόμου και ισχυροποιεί την αντίληψή του ότι δεν θα τα καταφέρει και θα γίνει ρεζίλι.  Συχνά υποφέρει από χαμηλή αυτοεκτίμηση και μειωμένη αίσθηση αυτό-αποτελεσματικότητας, ενώ αισθάνεται θλίψη και κοινωνική απομόνωση, γεγονός που μπορεί να αποτελεί πραγματικότητα αφού το ίδιο το άτομο αποφεύγει να λαμβάνει μέρος σε κοινωνικές συναναστροφές. Νιώθει ότι είναι αποκομμένο από τους άλλους, κάτι ωστόσο αναμενόμενο αφού και το ίδιο αποφεύγει την αλληλεπίδραση μαζί τους.

• Σωματικά συμπτώματα. Το άτομο που υποφέρει από κοινωνική φοβία αισθάνεται ότι κοκκινίζει έντονα. Σε στιγμές έντονου άγχους αισθάνεται ότι δεν μπορεί να καταπιεί, ότι έχει ένα κόμπο στο λαιμό, ναυτία, εφίδρωση, επιτάχυνση του καρδιακού ρυθμού, επιγάστρια δυσφορία, μουδιάσματα και επιτάχυνση του ρυθμού της αναπνοής. Επίσης, πολλοί ιδρώνουν υπερβολικά, νιώθουν ένα κόμπο στο λαιμό τους και τους μύες του προσώπου τους να παγώνουν και να ακινητοποιούνται. Όσο πιο έντονο είναι το στρες που βιώνει το άτομο, τόσο εντονότερα και εμφανέστερα είναι τα συμπτώματα αυτά.